Europa's Nieuwe Start?

Verschuivingen in het leiderschap van de Europese Unie hebben de hoop op een betere toekomst voor het continent nieuw leven ingeblazen.
Vaarwel, adieu en auf Wiedersehen. In november en december nam de Europese Unie afscheid van degenen die drie van haar hoogste leiderschapsposities bekleedden: EU-Raadvoorzitter Herman Van Rompuy, Commissievoorzitter Jose Manuel Barroso en hoofd buitenlandse zaken Lady Catherine Ashton—allen met verlopen termijnen—werden vervangen.
Het continent zei toen hallo en hola tegen drie nieuwe gezichten voor deze prominente functies: Donald Tusk, Jean-Claude Juncker en Federica Mogherini. Velen hopen dat deze veranderingen een veelbelovende, frisse start zullen betekenen voor het geteisterde continent.
De unie heeft weinig succes gekend sinds de invoering van het pseudo-grondwettelijke Verdrag van Lissabon, dat de functies van voorzitter van de Raad en Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid (de volledige titel voor de chef buitenlandse zaken) creëerde, toegekend aan respectievelijk de heer Van Rompuy en Lady Ashton. De afgelopen vijf jaar heeft de eurozone zich verdiept in een financiële crisis, meningsverschillen met Groot-Brittannië over beleid en verslechterde betrekkingen met Rusland door het conflict in Oekraïne.
Vermoeid door economische problemen en decennialange politieke rivaliteiten hopen Europeanen dat de nieuwe leiders in staat zullen zijn hun concurrerende groep naties om te vormen tot een geïntegreerde "Verenigde Staten van Europa."
Hoewel dit tot nu toe een vluchtige droom is gebleken, helpt het begrijpen van de biografieën van de drie nieuwe leiders om te onthullen wat Europa in de regio en zijn plaats op het wereldtoneel te wachten staat.
Donald Tusk: voorzitter van de Raad van de Europese Unie

Door een verslaggever van The Guardian omschreven als "stil, onopvallend, standvastig en politiek meedogenloos," trad de heer Tusk op als premier van Polen van 2007 tot 2014, tot zijn benoeming tot de tweede voorzitter van de EU-Raad, met ingang van 1 december 2014.
Deze functie is verantwoordelijk voor het voorzitten van EU-toppen, het stellen van prioriteiten voor de wetgeving van de Europese Commissie en het bevorderen van overeenstemming tussen de losjes verbonden en soms verdeelde EU-lidstaten. De termijn voor een voorzitter van de Raad is tweeënhalf jaar, met een maximum van twee termijnen.
Meneer Tusk wordt al lange tijd gezien als een mogelijke opvolger van Herman Van Rompuy.
In een verklaring na de selectie van de heer Tusk noemde de heer Van Rompuy hem "een van de veteranen van de Europese Raad." Hij sprak lovend over "de vastberaden en zelfverzekerde manier waarop hij Polen door de economische crisis heeft geleid en erin geslaagd is een stabiele economische groei te behouden."
De toenmalige president Van Rompuy zei dat de heer Tusk voor drie uitdagingen zal staan: de problematische Europese economie, de aanhoudende crisis in Oekraïne en het bepalen van "de plaats van Groot-Brittannië in Europa."

Toen de heer Tusk in 2007 zijn vorige functie aantrad, was Polen verbonden met Groot-Brittannië, wantrouwend tegenover het Frans-Duitse gezag in de Europese Unie en historisch achterdochtig tegenover de motieven van Duitsland. Gedurende zijn zevenjarige ambtstermijn nam "het sterke pro-Amerikanisme af" en concludeerde de heer Tusk "dat Groot-Brittannië en vooral David Cameron hun tactieken en strategie in Europa met andere EU-regeringen verpestten. Tusk sloot een band met Merkel, de eerste onder gelijken van de EU, verstevigde een nauwe Pools-Duitse alliantie en concludeerde dat het lot van Polen afhing van de dichtst mogelijke Europese integratie, waardoor het in conflict kwam met een VK dat de tegenovergestelde kant op reist," meldde The Guardian .
Volgens EUobserver: "Merkel drong er zelfs bij Tusk op aan om het presidentschap te overwegen voordat hij echt kandidaat werd. Dus, hoewel Tusks benoeming een symbolische overwinning was voor Polen en andere nieuwe EU-lidstaten, was het ook een overwinning voor Duitsland."
Het artikel vervolgde: "Dit is enorm belangrijk omdat Tusks vermogen om een sterke onderhandelde positie te vormen met de steun van de onmisbare Merkel het EU-beleid snel en krachtig zou verstevigen... het afnemen van Franse invloed en de onzekerheid over de Britse rol betekent dat een theoretische 'Tuskel' Europa vooruit kan brengen met beleid dat is afgestemd op een centraal Europees standpunt."
Het ontwikkelen van wederzijds vertrouwen tussen Duitsland en Polen zou een machtsverschuiving naar Centraal-Europese landen kunnen betekenen. Dit zou Duitsland uiteindelijk een grotere invloed geven op de richting van het hele continent en meer macht over Europa's wetgevende acties. In het geval van zo'n machtsverschuiving zouden Europeanen versterkte banden tussen lidstaten kunnen zien en meer stabiliteit in de eurozone.
"...net zoals Juncker de organisatie van de Commissie heeft herschikt in een poging tot meer efficiëntie, zou een assertievere voorzitter van de Europese Raad die nauw aansluit bij de machtigste spelers in Europa kunnen helpen een sterker en meer verenigd Europa op te bouwen," merkte EUobserver op.
Jean-Claude Juncker: Voorzitter van de Europese Commissie

De voormalige premier van Luxemburg van 1995 tot 2013, de heer Juncker, werd op 15 juli 2014 geselecteerd als de 12e voorzitter van de Europese Commissie, een functie die sommigen als de machtigste binnen het machtsblok beschouwen. Hij nam de functie op zich op 1 november 2014.
De Commissie fungeert als de uitvoerende macht van het continent. De voorzitter, gekozen voor een termijn van vijf jaar, is verantwoordelijk voor het bepalen van de beleidsagenda van de EU en het uitvoeren van haar wetsvoorstellen. In tegenstelling tot het Amerikaanse presidentschap kan de voorzitter van de Commissie echter geen buitenlands beleid bepalen, legers aanvoeren of belastingen bepalen.
Voormalig commissievoorzitter Jose Manuel Barroso diende twee termijnen van vijf jaar van 2004 tot 2014. Onder zijn leiding werd het Verdrag van Lissabon geratificeerd, kwam Turkije dichter bij het verkrijgen van lidstaatstatus, werd er een interne markt voor diensten binnen de EU gecreëerd en werd het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie opgericht—een agentschap dat tot doel heeft het vermogen van het continent om producten en oplossingen te ontwikkelen ten behoeve van de samenleving te vergroten.
De heer Juncker brengt een duidelijk andere persoonlijkheid en strategie naar de Commissie. Volgens The Telegraph: "...is het niet bekend dat de heer Juncker andere belangen heeft buiten de politiek. Hij is getrouwd, maar heeft geen kinderen... Een bescheiden en geheimzinnige man, de heer Juncker, wiens land zowel Germaanse als Franse invloeden combineert, is door drie opeenvolgende generaties Duitse bondskanseliers en presidenten van Frankrijk als hun favoriete fixer gebruikt, een belangrijke schakel in de eurostructuren die Parijs en Berlijn verbinden... Hij is zowel pragmatisch als meedogenloos omdat hij oprecht gelooft dat de EU en de euro alles zijn wat ertussen staat Europa en oorlog."
Na zijn benoeming tot voorzitter van de Commissie in juli kondigde de heer Juncker zijn agenda aan om Europa te promoten als een "sterkere mondiale actor."
"Europa is vooral een 'soft power'. Maar zelfs de sterkste soft powers kunnen op de lange termijn niet zonder ten minste enkele geïntegreerde defensiecapaciteiten," schreef hij in een artikel op de website van de Europese Commissie getiteld "A New Start for Europe: My Agenda for Jobs, Growth, Fairness and Democratic Change."

Het artikel beschreef zijn missie om militaire inspanningen te consolideren en een efficiëntere Europese strijdmacht op te richten: "Het Verdrag van Lissabon voorziet in de mogelijkheid dat lidstaten die dat willen, hun defensiecapaciteiten kunnen bundelen in de vorm van een permanente gestructureerde samenwerking..." Lidstaten zouden meer synergieën moeten creëren in defensieaankopen. In tijden van schaarste middelen moeten we ambities afstemmen op middelen om duplicatie van programma's te voorkomen."
De druk op geïntegreerde militaire middelen is nog in uitvoering sinds het Europees Defensieagentschap (EDA) in 2010 een budgetverhoging voorstelde, die zou worden gebruikt om "een E.U.-defensieplanningshoofdkwartier in Brussel op te zetten, een stap die Groot-Brittannië ziet als een duplicatie van NAVO-faciliteiten en geldverspilling," meldde The New York Times in een artikel enkele maanden nadat het voorstel was gedaan.
De budgetverhoging was ook bedoeld om wapenaanschaf op het hele continent mogelijk te maken. Kort na het voorstel wees Groot-Brittannië de maatregel echter af, waardoor de EDA niet meer voor een groter budget kon pleiten.
"Volgens de regels van de EU zou een groep landen kunnen doorgaan," vervolgde de krant, "hoewel gezien de belangrijke militaire rol van Groot-Brittannië, het weigeren deel te nemen aan missies gepland door het nieuwe hoofdkwartier deze ondermijnt."
De heer Juncker is van plan het Britse veto te omzeilen door andere leden van de unie aan te moedigen hun defensiemiddelen te integreren en het hoofdkwartier in Brussel te vestigen, wat velen zien als een eerste stap naar het creëren van een Europees leger.
Naast het bundelen van defensiemiddelen is de heer Juncker van plan aanzienlijke aandacht te besteden aan het nieuw leven inblazen van de Europese economie. In een gesprek met de Europese Commissie na zijn benoeming in juli 2014 kondigde hij aan dat "alle landen in de Europese Unie een minimumloon, een minimumloon, een gegarandeerd minimuminkomen zullen invoeren."
Tijdens zijn inaugurele rede lichtte hij verder zijn geloof in "vrije beweging" van arbeiders toe, wat worstelende werknemers meer toegang zou geven tot het leren van andere carrières en vaardigheden en het makkelijker zou maken om te migreren naar landen met meer werkgelegenheid.
Hij verklaarde: "Vrije beweging van arbeiders is altijd een van de belangrijkste pijlers van de interne markt geweest, die ik zal verdedigen... Ik geloof dat we vrije beweging als een economische kans moeten zien, niet als een bedreiging. We moeten daarom arbeidsmobiliteit bevorderen, vooral in sectoren met aanhoudende vacatures en ongelijke vaardigheden in functie."
Deze beleidsmaatregelen zijn in strijd met de Britse strategie om beperkingen op te leggen aan werknemers die naar verschillende landen migreren voor werk.
Financial Times meldde op de dag van zijn benoeming: "Onder een mix van gejoel van anti-establishment Europarlementariërs en enthousiaste gejuich van zijn aanhangers, beloofde de heer Juncker een 'geduldige, vastberaden en moedige' leider te zijn, die nieuwe wegen inbrak op het gebied van sociaal beleid en herindustrialisatie..." 'Ik wil een Europa dat wint, aanvalt,' zei hij."
Federica Mogherini: Europees minister van Buitenlandse Zaken

Mevrouw Mogherini nam op 1 november 2014 het ambt van Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid op zich, dat fungeert als woordvoerder voor het buitenlands beleid van de EU en namens de unie onderhandelt met andere landen.
Geboren in Italië brengt mevrouw Mogherini meer ervaring en politieke ambitie mee dan haar Britse voorgangster, Lady Catherine Ashton, die geen ervaring had met buitenlands beleid en nooit voor haar benoeming tot een functie was gekozen.
Sinds 2003 heeft mevrouw Mogherini talrijke functies bekleed waarin ze relaties tussen landen heeft opgebouwd. Via deze kantoren heeft zij deelgenomen aan het vredesproces in het Midden-Oosten, de Italiaanse betrekkingen met Afghanistan en Irak ondersteund, de banden tussen linkse politieke partijen binnen de EU en in het buitenland gefaciliteerd, en diplomatieke inspanningen tussen de VS en Centraal-Europese landen ondersteund.

Voordat ze werd benoemd tot hoofd buitenlands beleid van de EU, was ze minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet van de Italiaanse premier Matteo Renzi van februari tot oktober 2014. Tijdens haar ambtstermijn hielp ze met name voorkomen dat een Soedanese vrouw—Mariam Ibrahim—een doodvonnis kreeg van haar thuisland wegens vermeende bekering van de islam tot het christendom.
Nu, als Europa's belangrijkste diplomaat, is haar aandacht verschoven naar de aanhoudende Israëlisch-Palestijnse crisis. De Jerusalem Post citeerde haar met de woorden: "Europese actie kan beslissend zijn in dit cruciale moment, dat waarschijnlijk het moeilijkste moment is dat de regio ooit heeft meegemaakt... voor het eerst geloof ik... dat ze de Europese Unie nodig hebben om in deze periode van hun geschiedenis stappen vooruit te kunnen zetten."
Om haar visie te versterken, reisde mevrouw Mogherini een week na haar inauguratie naar Israëlische en Palestijnse regio's, waar ze staatshoofden bezocht.
Tijdens een rondreis door een gebied in Gaza meldde Agence-France Presse dat ze zei: "We hebben een Palestijnse staat nodig—dat is het ultieme doel en dit is de positie van de hele Europese Unie... We kunnen niet gewoon zitten en wachten. Als we blijven wachten, gaat het nog 40 jaar door. We moeten nu actie ondernemen."
De tweede prioriteit van mevrouw Mogherini is het oplossen van de Oekraïne-Russische crisis. Ze vertelde aan The Guardian : "Ik zal zeer betrokken zijn bij Oekraïne."

Vervolgens bevestigde ze dat Duitsland een grotere rol zal spelen in buitenlandse beleidsbeslissingen, waardoor de eerdere Britse-Franse controle verdringt.
"Ik heb de afgelopen maanden als minister al een behoorlijk centraal buitenlands beleid van Duitsland gezien. Ik denk dat dit iets positiefs is... een land met een geschiedenis als Duitsland kan een belangrijke rol spelen... Ik verwelkom het feit dat Duitsland in het recente verleden zeker bereid is geweest zijn kracht in het Europese buitenlands beleid in te zetten."
De brede ervaring en de agressieve aanpak die mevrouw Mogherini meebrengt in haar nieuwe rol kunnen Europa positioneren als een dominante leider in wereldaangelegenheden.


