FRANKFURT, Duitsland (AP) – De aardgascrisis in Europa neemt niet af. De reserves zijn laag. De prijzen zijn hoog. Klanten van nutsbedrijven krijgen te maken met dure rekeningen. De grote Russische leverancier Gazprom verkoopt geen gas meer zoals vroeger.

Dit roept de vraag op: hoe gaat Europa, dat het grootste deel van zijn energie importeert, de winter doorkomen zonder een gasramp, vooral als het seizoen kouder of langer dan normaal blijkt te zijn?

Zo zal de Europese Unie, met 447 miljoen inwoners, proberen de crisis aan te pakken:

Het probleem is lage opslagniveaus: Nutsbedrijven schakelen over op gas dat in ondergrondse grotten is opgeslagen om aan te kunnen met plotselinge extra vraag naar gas voor verwarming of elektriciteit. Europa begon 2021 met slechts 56 procent vol gasopslag, vergeleken met 73 procent een jaar eerder. De redenen variëren: koud weer afgelopen winter, gebrek aan Russische leveringen op de spotmarkt en een sterke vraag in Azië naar vloeibaar aardgas dat per schip komt. De Europese vereniging van pijpleidingexploitanten zegt dat koud weer betekent dat 5 tot 10 procent meer gas dan de maximale volumes die de afgelopen jaren zijn waargenomen moeten worden geïmporteerd om het risico op afsluitingen te vermijden.

Als gevolg hiervan zijn de benzineprijzen sterk gestegen: De referentieprijs in Europa ligt rond de 80 euro per megawattuur, meer dan vier keer het niveau van 19 euro begin 2021 en een stijging van slechts 4 euro in 2020. De prijzen zijn gedaald van wel negen keer het niveau aan het begin van vorig jaar. Die prijsschok treft de energierekeningen, wat consumenten en politici alarmeert.

Europa vertrouwt op hoge prijzen die meer aanbod aantrekken: Analisten van Rystad Energy gebruikten vorige maand scheepsvolggegevens om te zien hoe 11 tankers die vloeibaar aardgas, of LNG, naar Azië brachten, midden op de oceaan een U-bocht maakten om te profiteren van lucratieve verkopen in Europa. Met zulke hoge prijzen waren handelaren geneigd ladingen naar Europa te verplaatsen, zelfs als ze 100 procent van de prijs als compensatie moesten bieden, aldus analisten van databedrijf Energy Intelligence.

"Ik zou niet zeggen dat LNG 100 procent voldoende is, maar het zal een zeer belangrijke rol spelen" in Europa's energieoplossing, zei Xi Nan, hoofd van de vloeibare aardgasmarkten bij Rystad. Maar ze voegde een kanttekening toe: "Afhankelijk van hoeveel Europa bereid is te betalen."

Rusland heeft niet zoveel gas gestuurd: Het staatsbedrijf Gazprom heeft minder kortetermijngas verkocht via zijn pijpleidingen die Polen en Oekraïne doorkruisen en heeft niet zoveel van zijn Europese opslag gevuld als normaal, hoewel het lijkt alsof het zijn langetermijncontracten nakomt. Analisten denken dat Rusland mogelijk zijn wens benadrukt dat Europa de Nord Stream 2-pijpleiding naar Duitsland goedkeurt, die Polen en Oekraïne omzeilt. Er zijn ook verhoogde spanningen met Europa over Russische troepeninzet nabij de Oekraïense grens.

Een milde winter is essentieel: Het weer in Europa en Azië is tot nu toe relatief mild geweest, er is meer vloeibaar gas onderweg en hoge prijzen hebben industrieën gedwongen minder te gebruiken door de productie terug te dringen. Ondertussen heeft Noorwegen, een van Europa's leveranciers, meer pijpleidinggas geleverd.

"Het betekent dat we deze winter kunnen doorkomen met zo lage Russische stromen," zei James Huckstepp, manager voor gasanalyse voor Europa, het Midden-Oosten en Afrika bij S&P Global Platts. "Ik zou niet zeggen dat de crisis al is afgewend, want er is nog steeds risico op lage temperaturen en er is heel weinig opslagruimte."

Als er een onverwachte bevriezing is, "ga je naar een extremer scenario, en dan kun je verplichte gasafsluitingen hebben – het zou beginnen bij de industrie, maar uiteindelijk lopen de consumenten risico," zei de heer Huckstepp.

Op korte termijn: Europese regeringen bieden contante subsidies aan consumenten om de klap te verzachten. Zweden werd woensdag het nieuwste met het aankondigen van 6 miljard kronen (661 miljoen dollar) om huishoudens te helpen die het zwaarst getroffen zijn door hogere elektriciteitsprijzen.

Langere termijn: De oplossing is meer investeringen in hernieuwbare energie zoals wind en zon. Toch geven de autoriteiten toe dat gas jarenlang een rol zal spelen tijdens die overgang.

Politieke onrust in Kazachstan draagt er niet aan bij: het grondstofrijke Centraal-Aziatische land levert olie aan de EU—maar geen gas—en de oliestroom werd niet beïnvloed door gewelddadige protesten die begonnen vanwege de torenhoge brandstofprijzen, maar zich snel verspreidden, wat de bredere onvrede over de autoritaire regering van Kazachstan weerspiegelt.

Als alles anders faalt: EU-wetgeving vereist dat landen elkaar helpen bij een gastekort. Overheden kunnen een gasnoodtoestand uitroepen en industriële klanten uitschakelen om huishoudens te sparen, wat de economie schaadt maar een humanitaire en politieke ramp bespaart.

In theorie kunnen ze grensoverschrijdende gasleveringen van elkaar eisen. In de afgelopen jaren heeft Europa meer omkeerbare pijpleidingverbindingen aangelegd, maar niet genoeg om het hele continent te dekken, waardoor sommige landen meer blootgesteld zijn dan andere.

Toch is het systeem nooit getest, en er zijn vragen over hoe bereid landen zouden zijn om gas te delen in een crisis. De Europese Commissie, de uitvoerende macht van de EU, werkt aan het herzien van de regels om gezamenlijke gasaankopen op vrijwillige basis op te nemen, zei Ruven C. Fleming, energierechtblogger en universitair docent aan de Universiteit Groningen in Nederland.

De herziening "is een vrij duidelijke aanwijzing dat zelfs degenen die het mechanisme hebben geïnstalleerd denken dat het niet erg goed zal werken," zei Dr. Fleming.