MECHELEN, België (AP) – De biechtstoelen waar generaties Belgen hun zonden toegaven, stonden opgestapeld in een hoek van wat ooit de Sacred Heart Church was, het bewijs dat de stallen—evenals het rooms-katholieke gebedshuis—hun doel hadden overschreden.

Het gebouw zal twee jaar sluiten terwijl er een café en een concertpodium worden toegevoegd, met plannen om de kerk om te vormen tot "een nieuwe culturele hotspot in het hart van Mechelen," bijna binnen gehoorsafstand van waar de aartsbisschop van België woont. Om de hoek staat een voormalige Franciscaner kerk, nu een luxe hotel waar muziekster Stromae zijn huwelijksnacht doorbracht tussen de glas-in-loodramen.

In heel Europa, het continent dat het christendom het grootste deel van twee millennia heeft gekoesterd, staan kerken, kloosters en kapellen leeg en steeds vervallender naarmate geloof en kerkgang in de afgelopen halve eeuw zijn afgenomen.

"Dat doet pijn. Ik zal het niet verbergen. Aan de andere kant is er geen terugkeer naar het verleden mogelijk," vertelde Mgr. Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, aan de Associated Press. Nu worden steeds meer van de ooit heilige gebouwen hergebruikt voor alles, van kledingwinkels en klimwanden tot nachtclubs.

Het is een fenomeen dat voorkomt in een groot deel van het christelijke hart van Europa, van Duitsland tot Italië en vele landen daartussenin. Het valt echt op in Vlaanderen, in Noord-België, dat enkele van de grootste kathedralen van het continent heeft en de mooiste kunst die ze vult. Als het maar genoeg trouwe mensen had. Een studie uit 2018 van de PEW-onderzoeksgroep toonde aan dat in België van de 83 procent die zegt christelijk te zijn opgevoed, slechts 55 procent zichzelf nog steeds als christen beschouwt. Slechts 10 procent van de Belgen ging nog regelmatig naar de kerk.

Tegenwoordig kunnen bezoekende internationale koren merken dat hun zangers in de meerderheid zijn dan de gemeente.

Gemiddeld heeft elk van de 300 steden in Vlaanderen ongeveer zes kerken en vaak niet genoeg gelovigen om er één te vullen. Sommige zijn in stadscentra een doorn in het oog, hun onderhoud is een constante belasting voor de financiën.

Mechelen, een stad met 85.000 inwoners net ten noorden van Brussel, is het rooms-katholieke centrum van België. Het heeft twee dozijn kerken, waarvan verschillende dicht bij de Sint-Rumboldkathedraal met de op UNESCO Werelderfgoed gekozen klokkentoren staan. Burgemeester Bart Somers werkt al jaren aan het geven van veel gebouwen een ander doel.

"In mijn stad hebben we een brouwerij in een kerk, we hebben een hotel in een kerk, we hebben een cultureel centrum in een kerk, we hebben een bibliotheek in een kerk. Dus we hebben veel nieuwe bestemmingen voor de kerken," zei de heer Somers, die als Vlaams regionaal minister ook betrokken is bij het herbestemmen van ongeveer 350 kerken verspreid over de dichtbevolkte regio van 6,7 miljoen inwoners.

Een baanbrekend herbestemmingsproject in België was Martins Patershof-hotel in Mechelen, waar het interieur van de kerk werd gestript om kamers te creëren met bedden die op orgelpijpen lijken en een ontbijtkamer naast het altaar waar wafels van bladgoud boven hun hoofd zweven. "We horen vaak dat mensen hier komen om te ontspannen en te genieten van de stilte van de vroegere identiteit," zei hotelmanager Emilie De Preter.

Met zijn ingetogen luxe biedt het contemplatie en meer.

"In het hotel slapen mensen in een kerk, misschien hebben ze seks in een kerk. Dus je zou kunnen zeggen: ethisch gezien is het een goed idee om een hotel in een kerk te hebben? Ik heb niet zoveel aarzelingen," zei meneer Somers. "Ik maak me meer zorgen over de daadwerkelijke architectonische waarde."

In het nabijgelegen Brussel heeft de nachtclub Spirito een ontwijde anglicaanse kerk overgenomen en heeft als logo een tekening van een priester die een non kust.

Het is niet precies wat bisschop Bonny in gedachten had.

Zelfs als de rooms-katholieke religie afneemt, voelen velen dat er nog steeds een gevoel van het heiligste of een behoefte aan reflectie aanwezig is in de samenleving, of men nu religieus, agnostisch of atheïst is. En de sfeer van rust die uit een kerk uitgaat is moeilijk te evenaren. Dus voor Bonny is er geen reden om kerken om te toveren tot supermarkten of discotheken.

"Dat zijn plekken om te contempleren. En is dat niet precies waar de zorg voor de kerk om zou moeten draaien?" zei hij. Bonny denkt dat de meest succesvolle en bevredigende herbestemming het overdragen aan andere christelijke gemeenschappen is geweest, of ze nu Koptisch of Oost-Europees zijn.

Op zijn kantoor kan hij echter moe worden als hij alleen al naar de stoet vrijers voor lege rooms-katholieke gebouwen kijkt. Zijn hart is zwaar als er een makelaar verschijnt. "Ze zien mogelijkheden. En je kunt niet geloven hoe vroom ze kunnen worden wanneer zich een financiële kans voordoet. Plotseling zijn ze vromer dan een non."

Met kennis van de kronkelende geschiedenis van het christendom door eeuwen heen, kiest Bonny voor de lange termijn, aangezien de nabije toekomst er niet rooskleurig uitziet. "Elke 300 jaar moesten we bijna opnieuw beginnen," zei hij. "Er zal vast iets nieuws gebeuren, daar ben ik zeker van. Maar het kost tijd."

Bij Martin's Patershof is er zelfs een voorwaarde dat de kerk het gebouw kan terugwinnen als het opnieuw nodig is, zei mevrouw De Preter. De hotelelementen waren gebouwd op stalen balken en konden volledig worden gedemonteerd en weer worden verwijderd. "Als de kerk op een bepaald moment het gebouw terug wil—wat waarschijnlijk een zeer kleine kans heeft—is het mogelijk."