BRUSSEL (AP) – De Europese Unie begon donderdag stappen te ondernemen om de impact van de oorlog tussen Israël en Hamas op het blok te beperken, te midden van verhoogde veiligheidsspanningen na een brandbomaanslag op een synagoge in Berlijn en moorden in België en Frankrijk door vermoedelijke islamitische extremisten.

Spanje, dat momenteel het roulerende voorzitterschap van de EU bekleedt, activeerde een crisismechanisme om besluitvorming en coördinatie tussen de 27 lidstaten, de instellingen van het blok en belangrijke partners zoals de Verenigde Naties of de Verenigde Staten te versnellen.

Functionarissen uit de hele EU hebben hun zorgen geuit over een toename van antisemitische aanvallen, radicalisering online, het gebruik van versleutelde berichtendiensten door extremisten en de noodzaak om de uitzetting van mensen die een publiek gevaar kunnen vormen te versnellen.

Maar oproepen tot een verhoogde beveiliging op alle fronten veroorzaken diepe onrust, omdat de besproken oplossingen de vrije beweging en het recht om zich in Europa te verzamelen kunnen ondermijnen.

Italië voert grenscontroles in om een mogelijke toename van de spanningen rond de Israël-Hamas-oorlog tegen te gaan. Denemarken en Zweden zijn dat ook, vanwege wat zij als een terroristische dreiging hebben beschouwd. Frankrijk is van plan de controles in plaats te houden tot ten minste mei 2024, met als reden "nieuwe terroristische dreigingen en de situatie aan de buitengrenzen."

Meer politieagenten zijn ingezet in België, Frankrijk en Duitsland.

EU-buitenlands chef Josep Borrell gelooft dat een deel van de oplossing voor Europa's veiligheidsproblemen moet bestaan uit het diplomatiek en financieel helpen van het blok om een einde te maken aan jarenlange conflicten tussen Israël en de Palestijnen.

"We hebben uit de geschiedenis geleerd dat de moeilijkste beslissingen altijd worden genomen wanneer we op de rand van de afgrond staan. Ik geloof dat we daar nu staan: op de rand van de afgrond," zei de heer Borrell woensdag tegen EU-wetgevers.

"Wanneer ik islamitische religieuze autoriteiten de taal van interreligieus conflict hoor spreken en expliciet zeggen dat Europa partij is bij dit conflict, voel ik dat de onweerswolken ophangen," zei hij.

Toch zijn niet alle uitdagingen van Europa direct verbonden met de oorlog.

Eerder op donderdag organiseerde Zweden een bijeenkomst van ministers uit acht landen, waaronder Duitsland, België en Frankrijk, gericht op hoe om te gaan met incidenten waarbij mensen de Koran verbranden.

Aanklagers proberen vast te stellen of dat een belangrijke reden was voor een Tunesische man om maandag in Brussel drie Zweden neer te schieten, waarbij er twee omkwamen, voorafgaand aan een voetbalwedstrijd tussen België en Zweden in de hoofdstad.

Hoewel de verbrandingen van de Koran niet direct verband houden met het conflict tussen Israël en Hamas, zijn ze een teken van toenemende spanningen tussen religieuze en andere gemeenschappen in Europa.

De oorlog die op 7 oktober begon, is voor beide partijen de dodelijkste van vijf Gaza-oorlogen geworden. Meer dan 5.000 mensen zijn omgekomen in Israël en Gaza. Bijna 12.500 Palestijnen zijn gewond geraakt en meer dan 200 mensen in Israël zijn gegijzeld genomen.

"We moeten de meerdere gevolgen van de aanhoudende crisis in het Midden-Oosten" in de EU aanpakken, zei vicevoorzitter Margaritis Schinas van de Europese Commissie.

"Dit houdt de bescherming van onze Joodse gemeenschappen in, maar ook de bescherming tegen een algemeen klimaat van islamofobie dat geen plaats heeft in onze samenleving," zei hij tegen verslaggevers in Luxemburg, waar de EU-ministers van binnenlandse zaken bijeenkwamen.

Sinds de oorlog zijn er in verschillende Europese steden pro-Palestijnse bijeenkomsten gehouden. Frankrijk heeft ze verboden. Duitsland heeft ook beloofd strengere maatregelen te nemen tegen Hamas, dat al op de lijst van terroristische organisaties van de EU staat.

Bondskanselier Olaf Scholz vertelde het Duitse parlement dat lokale autoriteiten "geen bijeenkomsten mogen toestaan... waarbij men moet vrezen dat antisemitische leuzen zullen worden geroepen, dat de dood van mensen zal worden verheerlijkt en alles wat we hier niet kunnen accepteren."

In Frankrijk werden het Paleis van Versailles—een belangrijke toeristische attractie—en drie luchthavens om veiligheidsredenen ontruimd en woensdag tijdelijk gesloten. De incidenten waren de laatste in een reeks evacuaties in de afgelopen vijf dagen, en de Franse regering dreigt grappenbellers te beboeten of gevangen te zetten.

Ze volgden op de moord op een leraar in Noord-Frankrijk op vrijdag door een vermoedelijke islamitische extremist.

De Franse minister van Binnenlandse Zaken Gerland Darmanin merkte op dat twee buitenlanders achter de recente aanvallen in België en Frankrijk zaten, en hij stond erop dat lang uitgestelde hervormingen van de EU-asielregels moesten worden doorgevoerd.

Europa moet "onze grenzen beheren, mensen registreren en de veiligheidsinterviews afnemen die nodig zijn voor elk asielverzoek," zei hij tegen verslaggevers.

De EU heeft overeenkomsten met Turkije en Tunesië om hen te overtuigen migranten te verhinderen Europa te bereiken—en ze terug te nemen als ze erdoorheen komen—maar ze werken niet goed. Andere deals, met name met Egypte, zijn gepland. Slechts ongeveer één op de vier mensen die de toegang weigerden, keerde ooit terug naar huis.